Postępujące ocieplenie klimatu wymaga od właścicieli ogrodów dostarczenie roślinom większej ilości wody, zwracając jednocześnie uwagę na jej oszczędne użycie. W związku z powyższym obieg zużycia wody na każdym etapie jej transportu do roślin powinien być szczelny. Obieg wody w ogrodzie przedstawia się ogólnie tak:

• Zawór czerpalny
• Licznik zużycia wody
• Wąż ogrodowy
• Złączki do węża ogrodowego
• Zraszacze

Oczywiście każdy „ogrodnik” może według własnego uznania skonfigurować instalacją wodną w swoim ogrodzie.

Zawory ogrodowe

Zawór ogrodowy (inaczej zawór czerpalny) jest zewnętrznym ujęciem wody, wykorzystywanym do podlewania roślin i wykonywania różnych innych przydomowych prac. Montując go, należy pamiętać, aby prawidłowo dobrać średnicę kranu do instalacji lub - ewentualnie - zastosować redukcję. Odpowiednie przyłącze kranowe za pośrednictwem szybkozłączy pozwala na błyskawiczny montaż potrzebnego sprzętu (węży ogrodowych, myjki ciśnieniowej i innych).

Ogrodowe ujęcia wody - co jest najważniejsze?

• Materiał - ogrodowe ujęcia wody najczęściej są wykonane z mosiądzu, ale spotyka się również krany stalowe, żeliwne lub zrobione z tworzywa. Te ostatnie są zakończone żłobkowanym łącznikiem (nyplem), do którego za pomocą obejmy mocuje się wąż ogrodowy. Sprawne działanie takiego kranu zależy m.in. od jakości mocowania.
• Lokalizacja - ujęcie wody można zainstalować w dowolnym miejscu na posesji, o ile jest tam dostęp do instalacji. Z tego względu kran najczęściej montuje się bezpośrednio na ścianie domu lub tuż przy niej. Ciekawym i praktycznym rozwiązaniem w dużych ogrodach bywa wolnostojący słupek z kranem ogrodowym, który może być nie tylko ujęciem wody, ale również ozdobą ogrodu. Ujęcie tego rodzaju warto zaplanować już na etapie budowy domu, aby zawczasu przygotować instalację. Kran może również czerpać wodę ze zbiornika na wodę opadową. Jest montowany i mocowany stabilnie do podłoża w dowolnym miejscu na posesji: w centralnym miejscu ogrodu, przy ścieżce, w pobliżu budynków gospodarczych. Może mieć prosty lub ozdobny kształt, być wykonany z marmuru, granitu, mieć formę ozdobnej rzeźby.
• Sposób uruchamiania - najczęściej stosuje się krany z zaworem motylkowym lub z dźwignią, ale dostępne są również tzw. krany czerpalne, wyposażone w zawór grzybkowy.

Rodzaje zaworów ogrodowych

Większość zaworów ogrodowych jest montowana kilkadziesiąt centymetrów nad podłożem. Na tyle wysoko, by dało się wygodnie podłączyć wąż ogrodowy lub napełnić wodą pojemnik, np. wiadro.

W ogrodach najczęściej montuje się krany czerpalne. Zawór ogrodowy pozwala na regulację ciśnienia wody. Może dostarczać ją do kilku miejsc jednocześnie (np. zawór czerpalny kombinowany ma wylewkę do mycia narzędzi i rąk oraz drugą, służącą do podłączenia szybkozłączki węża ogrodowego). W komplecie znajdują się zwykle uszczelka oraz złączka do węża ogrodowego. Kran tego typu może być podłączony wyłącznie do sieci wodociągowej (nie da się go podłączyć do zbiornika z deszczówką).

Poza tym dostępne są zawory ogrodowe o różnych formach. Bez trudu można je dopasować do otoczenia. Przykładowo obudowy z granitu czy piaskowca będą wyglądały dobrze, niezależnie od miejsca montażu. Podobnie jak proste, uniwersalne modele. Te ozdobne, np. w formie rzeźb wykonanych z kamienia, które maskują ujęcie wody, to domena ogrodów klasycznych, pałacowych. Krany żeliwne oraz mosiężne są zaś bardzo trwałe i odporne, a do tego występują w wielu formach oraz kolorach (złoto, odcienie zieleni imitującej naturalną patynę, brązy, szarości, czerń itd.).

Licznik zużycia wody

Instalacja licznika dla wody ogrodowej (wodomierza ogrodowego) nie jest u nas powszechnie spotykana na większości działek. Dlatego warto zorientować się szerzej w temacie i zdecydować czy rzeczywiście licznik może nam się przydać.

Od lat mówi się o słabej dostępności wody w Polsce, dlatego podlewanie roślin wykonuje się o konkretnych porach, np. rano lub wieczorem. Dodatkowo instaluje się technologie, które ograniczają zużycie wody (np. nawadnianie kropelkowe). Wciąż jednak do podlewania ogrodu zużywa się ogromne ilości wody. Średnio do podlania 1m2 ogrodu w ciągu roku potrzebujemy aż 1200 litrów wody! To oczywiście spekulacyjna liczba, zależna od wielu czynników – od przebiegu pogody począwszy po rodzaj ogrodu. Zużycie wody pomimo tego jest wciąż wysokie, a rachunki są tak samo podliczane jak za wodę trafiającą do ścieków.

Węże ogrodowe

Rośliny w ogrodzie należy regularnie podlewać od późnej wiosny do końca lata, a sporadycznie także w chłodniejszych miesiącach. Trawnik oraz żywopłot wymagają jeszcze więcej uwagi. Warto więc zaopatrzyć się w narzędzia oraz akcesoria, które ułatwiają i uskuteczniają pielęgnację. W przypadku nawadniania najbardziej uniwersalne i powszechne są węże ogrodowe. Węże ogrodowe są o tyle uniwersalne, że nadają się do nawadniania prawie wszystkich upraw. Można nimi podlewać trawnik, rabaty kwietne, drzewa i krzewy, a także inne nasadzenia. Konieczny jest tylko dobór odpowiedniej końcówki zraszającej lub pistoletu.

Węże ogrodowe to podstawowe narzędzia do nawadniania. Wymagają jedynie dostępu do źródła wody (najlepiej zewnętrznego). Jakie zalety mają?

• Pozwalają podlać różne zakątki ogrodu, także te najdalsze. Wystarczy wybrać wąż ogrodowy o odpowiedniej długości albo skorzystać ze złączki i za jej pomocą połączyć dwa krótsze węże. Niektóre z nich są rozciągliwe - po rozłożeniu mogą wydłużyć się nawet dwu-, trzykrotnie.
• Są wytrzymałe i służą przez lata.
• W połączeniu z pistoletami lub końcówkami zraszającymi pozwalają oszczędzać wodę.
• Łatwo można je przechowywać w domku narzędziowym czy budynku gospodarczym (w sprzedaży dostępne są specjalne wieszaki na węże).
• Węże ogrodowe mają wiele innych zastosowań - za ich pomocą można umyć posadzkę, samochód, napełnić basen ogrodowy czy oczko wodne.

W ofercie dostępne są węże tradycyjne i rozciągliwe. Węże różnią się wieloma parametrami, które wpływają na ich funkcjonalność i wytrzymałość. Czym warto kierować się przy zakupie?

• Długość - to najważniejszy parametr, który decyduje o wygodzie korzystania z węża. Dlatego należy zastanowić się, jaka długość będzie optymalna. Dostępne węże mają od 7,5 do nawet 70 m długości. Krótkie sprawdzają się w ogrodach z dużą liczbą źródeł wody, do których można je podłączyć. Warto też wykorzystać złączki do połączenia dwóch krótszych węży.
• Średnica węża ogrodowego - im dłuższy wąż, tym jego średnica powinna być większa. Dzięki temu nie będzie spadać ciśnienie strumienia, zwłaszcza gdy woda ma dłuższą drogę do pokonania. W naszym sklepie do wyboru są węże o średnicach 1/2, 3/4, i 1 cala.
• Liczba warstw - węże ogrodowe są wykonywane m.in. ze sztucznego kauczuku i PCV. Jednak o ich odporności na uszkodzenia świadczy liczba warstw (zwykle od 1 do 5). Im ich więcej, tym wąż jest mocniejszy. Dodatkowe powłoki zwiększają też elastyczność.
• Skłonność do skręcania - węże nieskręcające się są wygodniejsze w użytkowaniu i mniej podatne na uszkodzenia.

Do węża ogrodowego należy dobrać odpowiednie złączki i końcówki, np. zraszacze, aby praca przebiegała szybko, sprawnie i wygodnie.

Złączki do węża ogrodowego

Złączki do węża ogrodowego pełnią kilka podstawowych funkcji, m.in. umożliwiają podłączenie węża do ujęcia wody lub przedłużają go. Dzięki nim można także podłączyć do węża potrzebny pistolet albo przenośny zraszacz. Jakie złączki przydają się najczęściej?

• Przyłącza kranowe - montowane na końcówce kranu, umożliwiają szybkie podłączenie węża ogrodowego do ujęcia wody. Kupując przyłącze, należy zwrócić uwagę na średnicę kranu lub wybrać tzw. złącze uniwersalne, które pasuje do większości z nich. Zazwyczaj wykorzystuje się przyłącza pojedyncze lub podwójne, umożliwiające podłączenie dwóch niezależnych węży (należy pamiętać, że przy ich jednoczesnym użyciu ciśnienie wody w każdym z węży będzie niższe).
• Szybkozłącza - mocowane na końcówce węża, umożliwiają podłączenie go do kranu. Służą też do przymocowania potrzebnych akcesoriów (np. pistoletów zraszających czy zraszaczy ogrodowych). Dostępne są różne ich rodzaje:
  
  - szybkozłącza z zaworem on/off - zamykającym przepływ wody po odłączeniu - na szybkozłączu znajduje się zawór, który wystarczy przekręcić, aby zatrzymać dopływ wody. Dzięki takim szybkozłączom nie ma potrzeby ciągłego zakręcania/odkręcania wody w kranie;
  - szybkozłącze ze stopem - ukryty wewnątrz złącza mechanizm zatrzymuje wodę, gdy od końcówki węża zostanie odłączona słuchawka zraszająca, lanca lub inne akcesorium;
  - reparator - pozwala na szybkie połączenie dwóch odcinków węża o tej samej średnicy;
  - nypel- złączka, która przedłuża wąż lub rozgałęzia go w razie potrzeby. Nyple umożliwiają również połączenie dwóch węży o różnych średnicach;
  - trójniki, czwórniki - pozwalają na sprawne rozdzielenie węża, umożliwiają jednoczesne podlewanie kilku różnych miejsc.

Złączki do węży ogrodowych wykonuje się zwykle z odpornych tworzyw sztucznych lub mosiądzu. Są stosunkowo wytrzymałe, choć jeśli w wężu płynie woda pod dużym ciśnieniem, warto wybrać tę drugą opcję - złączki mosiężne. Przed zakupem odpowiednich akcesoriów, należy zwrócić uwagę na to, czy średnica złączki i węża jest taka sama. Zwykle wynosi 1/2" lub 3/4".

Zraszacze ogrodowe

Efektywne podlewanie roślin i trawy wspiera ich zdrowy rozwój i wygląd. Zraszacze ogrodowe to elementy systemu nawadniającego, które dostarczą Twoim uprawom odpowiedniej ilości wody. Tego rodzaju sposób podlewania jest bowiem optymalny – zarówno dla kwiatów, jak i ziół czy warzyw oraz krzewów.

Zraszacze ogrodowe - rodzaje

Najprostszym zraszaczem ogrodowym jest zraszacz podręczny montowany do końcówki węża: prosty lub pistoletowy.

W zależności od tego, jak dużą połać ogrodu chcesz podlewać za pomocą zraszacza, wybierz odpowiedni model. Dostępne są takie o małym i większym zasięgu, możesz również zastosować kilka tego typu elementów i stworzyć kompletny system nawadniania roślin. Oprócz tego równie istotny jest typ zraszacza. Możesz zdecydować, jak ma działać. W tej kategorii znajdziesz zraszacze bijakowe, wahadłowe, wynurzalne, obrotowe, statyczne i kilka innych rodzajów.

Przede wszystkim zacznij od dopasowania zraszaczy do kształtu swojego ogrodu. Pamiętaj, że ich zasięg musi obejmować cały teren. Jeśli zatem dysponujesz gdzieś półokrągłym zakończeniem działki, sięgnij po zraszacz obrotowy. Pole jego zasięgu ma kształt koła. Możesz wykorzystać go także do delikatnego podlewania roślin ogrodowych ułożonych np. w okręgu. Spośród tych modeli możesz sięgnąć po zraszacz wynurzalny, który ułatwi koszenie. Po skończonej pracy produkty te chowają się w ziemię. Innym rodzajem jest z kolei zraszacz ogrodowy niewynurzalny – tańszy, ale też wymagający ostrożności podczas koszenia.

Zraszacz ogrodowy wahadłowy przyda Ci się, jeśli Twój ogród ma kształt kwadratu lub prostokąta. Ten typ dobrze sprawdza się także jako zraszacz do trawy, bo często ma duży zasięg. Pamiętaj jednak, że zraszacz wahadłowy zawsze jest modelem niewynurzanym, ale też mobilnym – możesz dowolnie go przestawiać. Podobnie jak model oscylacyjny, tak wahadłowy dobrze sprawdza się jako zraszacz do kwiatów ozdobnych, bo podlewa równomiernie i delikatnie. Zraszacz pulsacyjny to połączenie modelu oscylacyjnego i obrotowego. Zasięg jego działania sięga od 30 do 360 stopni. Możesz zatem ustawić, jaki wycinek wokół siebie ma podlewać. Podobnie działa zraszacz bijakowy, który także umożliwia wybranie powierzchni podlewanego wycinka. Dzięki tym akcesoriom możesz uzupełnić swój system nawadniania.

Kiedy natomiast sięgnąć po zraszacz ogrodowy statyczny? Przede wszystkim wtedy, gdy potrzebujesz bardziej precyzyjnego podlewania większą ilością wody. W takiej sytuacji statyczny model będzie nieodzownym elementem Twojego systemu nawadniania.

Powierzchniowe zraszacze statyczne

Urządzenia nawadniające o krótkim zasięgu to powierzchniowe zraszacze statyczne. Sprawdzają się zwłaszcza w niewielkich ogrodach. Ich charakterystyczną cechą jest nieruchoma głowica z uszczelką. Do uruchomienia zraszaczy tego typu wystarczy typowe ciśnienie z sieci wodociągowej (1-5 barów). Zraszacze statyczne generują strumień wody o kształcie i zasięgu zależnym od końcówki zraszającej, co umożliwia nawodnienie terenu o określonym kształcie. Najbardziej uniwersalne dysze tworzą pełne koło. Te, które generują strumień wody będący mniejszym lub większym wycinkiem koła, są przeznaczone do nawadniania miejsc o nieregularnym obrysie. Z kolei zraszacze statyczne z prostokątnymi dyszami sprawdzają się do nawadniania wyjątkowo wąskich fragmentów terenu, o szerokości od 1 do 1,5 m (np. wzdłuż zabudowań, chodników czy ulic).

Jednym z najczęściej wykorzystywanych zraszaczy statycznych jest zraszacz wahadłowy. Wystrzeliwuje strumień wody na odległość rzędu 14-20 m. Takie zraszacze wykorzystuje się zwykle do podlewania trawników, ogródków warzywnych lub rabat obsadzonych delikatnymi roślinami.

Powierzchniowe zraszacze obrotowe

W przeciwieństwie do zraszaczy statycznych, powierzchniowe zraszacze obrotowe mają ruchomą głowicę. Większość modeli podlewa obszar w kształcie koła, a niektóre mają możliwość nawadniania terenów o nieregularnych kształtach. Wśród zraszaczy obrotowych można wyróżnić dwa główne rodzaje: zraszacze pulsacyjne i rotacyjne.

• Zraszacze powierzchniowe pulsacyjne (bijakowe) - umieszcza się je w podłożu za pomocą szpilki. Są wyposażone w specjalny mechanizm, który skokowo reguluje kierunek strumienia wody. Sprawnie podlewają większe powierzchnie, jednak ze względu na zbyt silny strumień wody nie nadają się do nawadniania delikatnych roślin. Mogłyby bowiem uszkodzić liście i kwiatostany. Zazwyczaj mają zasięg od 3 do 35 m.
• Zraszacze powierzchniowe rotacyjne - są wyposażone w szpilkę, która ułatwia osadzenie dyszy w podłożu oraz w obrotową dyszę (jedną lub kilka, w przypadku bardziej zaawansowanych modeli). Oferują duży zakres regulacji kąta zraszania i zasięgu, który wynosi od kilku do nawet 30 m. Wykazują dużą skuteczność na terenach nachylonych oraz na płaskich boiskach, trawnikach, polach golfowych itp. Zraszacze rotacyjne najczęściej wyrzucają wodę na odległość od 3,5 do 9 m.

Powierzchniowe mikrozraszacze

Wśród mikrozraszaczy wyróżnia się zraszacze statyczne i turbinowe. Służą do nawadniania niewielkich powierzchni, np. pod koronami drzew, w tunelach, szklarniach czy przydomowych uprawach. Takie zraszacze nie są wykorzystywane zbyt często, ale w niektórych przypadkach sprawdzają się doskonale i są niemal niezastąpione. Można je łączyć z liniami kroplującymi.